Вясельныя пажаданні (зычанні)

Тех. поддержка on 12.09.2013

Вясельныя пажаданні  выкарыстоўваюцца пры адорванні маладых на вяселлі.  Яны высгупаюць значным элементам у вясельным абрадзе, асабліва ў паўднёва-заходняй частцы Беларусі. Выкарыстанне іх звязана этапам вяселля, калі госці і блізкая радня падпосяць дарункі маладым. Кожны вясельнік не проста дае рэч ці грошы, а стараецца зрабіць гэта эфектна, цікава, прамаўляючы найлепшыя зычэнні.Амаль усе зычэнні напоўнены гумарыстычнай экспрэсіяй і, разлічаныя на публіку, прызначаны для таго, каб выклікаць дабразычлівы смех, вясёлы настрой. Падарункам можа быць любы, нават самы нязначны прадмет, галоўнае, каб назва яю рыфмавалася са словам у пажадальнай частцы. Напрыклад: Дару лебяду, каб ніколі  не сустрэлі бяду.Часам у якасці падарунка называецца ўяўны прадмет, які немагчыма даставіць у хату, напрыклад: дару табе  кватэру, карову…

У мінулым и цяпер такія падарункі былі і ёсць рэальнымі. Надзел зямлі ці жывёлу дарылі самыя блізкія сваякі, што лічылася найвялікшым праяўленнем шчодрасці з іх боку. Традыцыйнае выкарыстанне  зычанняў носіць камедыйна-забаўляльны характар і суправаджаецца, як правіла, прэзентаваннем дзіцячых цацак, малюнкаў, іншых прадметаў.Тэматыка пажадальнай часткі разнастайная. I ўсё ж вылучаюцца тыповыя праявы жыцця, якім прысвечаны зычэнні: вернасць жонцы, мужу, нараджэнне дзяцей, шанаванне бацькоў, узаемаадносіны цешчы і зяця, нявесты і свекрыві, і інш.Асобныя зычэнні патрабуюць ад удзельнікаў вяселля абавязковых дзеяў. Напрыклад, малады безумоўна вымушаны падпаракавацца і пад агульны смех выканаць такія просьбы-загады: Дару палена, каб малады  маладую пацалаваў у калепа, Дару дзесятку, каб малады маладую пацалаваў у пятку.Ужыванне вясельных зычэнняў мае даўнюю традыцыю, пра што сведчаць архаічныя моўныя элементы ў іх складзе: Дару дукаты, каб мужык пільнаваўся хаты. Яны чуйна адклікаюцца і на новыя з’явы ў сямейным побыце і сацыяльна-культурным жыцці сучаснікаў: Дару паленам, каб сын быў бізнесменам.Зычэнням уласціва шырокая варыянтнасць. Тлумачыцца гэта бытаваннем іх у вуснай форме, а таксама значнай доляй экспромту пры выкарыстанні. Большай сталасцю вызначаюцца рыфмаваныя элементы, меншай – іх лексічна-сінтаксічнае атачэнне.Пад уплывам рускай мовы ў некаторых зычэннях сустракаюцца русізмы. Як паказвае фактычны матэрыял, ужыванне іх звычайна не стыхійнае, не выпадковае, а выбіральнае. Рускамоўны элемент, як правіла, уводзіцца ў зычэнне дзеля рыфмы: Дару канфеткі, каб не хадзіў да суседкі,  Дару маладому кірпіч, каб цешча купіла «Масквіч».

З літаратурна-выяўленчага гледзішча вясельныя зычэнні часцей не маюць высокага ўзроўню мастацкасці – просьценькія творы, часам фрывольнага (але заўсёды ў меру) зместу. Аднак яны надзелены значным эмацыйна-настраёвым патэнцыялам і вельмі цёпла ўспрымаюцца кожным удзельнікам вяселля. Вясельныя зычэнні варта разглядаць як асобны від вуснай народнай творчасці, бо яны характарызуюцца спецыфічнасцю формы і зместу, неадэкватнасцю іншым відам фальклору. У пісьмовых крыніцах іх называюць па-рознаму: вясельныя пажаданні, вясельныя прыгаворкі, прыгаворкі-зычанні. Але ніводная з пералічаных назваў дакладна не выражае сутнасці гэтых адзінак. Фалькларысты ў будучым, трэба спадзявацца, падбяруць належны тэрмін з адпаведнай унутранай формай. Паводле агульнай тэматычнай накіраванасці вясельныя зычэнні можна падзяліць на чатыры групы, адрасаваныя: а) маладой, б) маладому), в) маладой і маладому разам, г) іншым удзельнікам вяселля. Сабраныя ў бабуляк і па даступных  этнаграфічных кніжках.

МАЛАДОЙ

Дару табе абрус, каб мужык не быў гарбуз.

Дару абрусам, каб хадзіча з вялікім  пузам.

Дару бочку агуркоў, каб не бегала да чужых мужыкоў.

Дару кош гуркоў, каб маладая не любіла чужых  мужыкоў.

Дару «бабра», каб нявестка была дабра.

Дару барана, каб маладая ўставала рана.

Дару кусок сала, каб кароўку ў поле не прасыпала.

Дару букет, каб цвіла сто лет.

Дару бурака, каб мужык насіў цябе на руках.

Дару бурак, каб не  назвала мужа «дурак»

Дару табе кашэль (міску) буракоў, каб не глядзела на

чужых мужыкоў.

Дару граду буракоў, каб маладая не ведача кулакоў.

Дсіру бэзам, каб маладая не хадзіла гезам.

Дару галінку бярозы, каб маладая забычася пра слезы.

Дару дзесяць валоў, каб мужык зямлю араў, дару

дванаццаць кароў, каб мужык муку малоў.

Дару ветку, каб жонка была як кветка.

Дару маладую воўнай, каб кожны год хадзіла поўнай.

Дару табе воўны, каб жывот (трыбух) быў поўны.

Дару воўну, каб маладая была поўна, каб умела і ткаць, і прасць, і каб у свякрухі ўмела ўкрасць.

Дару маладой  вядзерка, каб была спрытная, як ваверка.

Дару маладую вяровачкай, каб пацалавала свякровачку.

Дару галінку, каб маладая нарадзіла дзяўчынку.

Дару гарбатай, каб мужык не быў рагаты.

Дару гарбуз, каб праз год нарадзіўся карапуз.

Дару табе грошы (грош), каб мужык быў харошы (харош).

Дару грошы і пірог, каб нявестка не гнала свекра за парог.

Дару грошы, а грошы з банку, каб маладая пацалавала другую мамку.

Дару грошы на квактуху, каб маладая пацалавала свякруху.

Дару грошы чырвоныя, як кроў, каб маладая пацалавала свякроў.

Дару грошы на занавесі, каб свякруха не здзекавалася з нявесткі.

Дару грошы, што сама запрацавала, каб маладая маладога пацалавала.

Дару грошы (я іх сама зарабляла), каб нявестка свякруху пацалавала.

Дару грошы (сама зарабляла), каб маладая маладога пацалавала; за гэту чарачку – яшчэ парачку, за гэты кусочак — яшчэ разочак

Дару грушку, каб маладая пацалавала свякрушку.

Дарую кошык грыбоў, каб маладая паважала свякроў.

Дару гузікі, каб дзеці былі як гарбузікі.

Дару табе дзесятку, каб не крыўдзіла свякруху- матку.

Дару вядро і дзяжу, каб не хадзіў мужык за мяжу.

Дару дойкаю, каб маладая не хадзіла перадойкаю.

Дару дубок, каб маладая на маладога не тачыла зубок.

Дару дугою, каб не білася нагой.

Дору дугою, каб не бегала ад мужыка дарогай крывою.

Дару дзяружку, каб нарадзіла першую дачушку.

Дару дукаты, каб маладая была спераду гарбатай.

Дару дыван (сем год прала, сем год ткала), каб

маладая маладога пацалавала.

Дару каробку жукоў, каб не хадзіла да чужых мужыкоў.

Дару пуд (мяшок, пучок, стог) жыта, каб не бы ніколі біта

Дару шклянку жыта, каб маладая не была сярдзіта.

Дару зайчыка, каб купіла Мікалайчыка.

Дару табе збаночак, каб нарадзіла трох дочак.

Дару шчасце і казу, каб жонка не бегала ў лазу.

Дару каляску, каб маладая ад мужыка мела ласку.

Дару каня і воза, каб маладая нарадзіла старшыню калхоза.

Дару капустай, каб жонка не была тлустай (распустай)

Дару капусты бочку, каб маладая нарадзіла сына і дочку

Дару табе качан кстусты, каб у хаце не было пуста.

Дару карзінаю, каб была для маладога жонкай мілаю.

МАЛАДОМУ

Дару абаранкам, каб малады не начаваў пад ганкам.

Дару абразок, каб малады не любіў другіх дзявок.

Дару авес, каб замест цесця цешчы пападаў у нос.

Дару агурок (гурок), каб малады не хадзіў да (не

пазіраў па другіх) дзявок.

Дару апяткі, каб мачады маладую паналаваў у пяткі.

Дару бабра, каб жонка была дабра (адна).

Дару бурак, каб малады не быў дурак. Дару бураком, каб малады не быў дураком.

Дару маладому бурак, каб ен  мачадой  не ставіў сіняк.

Дару бураком, каб не называў цесця дураком.

Дару бураком, каб не быў у цешчы пад каблуком.

Дару воз буракоў, каб малады не хадзіў да другіх дзяўкоў

Дару буракоу, каб жонка не глядзела на чужых  мужыкоў

Дару буханкаю, каб называў цешчу мамкаю.

Дару табе бэз, каб ты на чужых жонак не лез.

Дару палку бярозы, каб быў заўседы цвярозы.

Дару венік з бярозы, каб малады прыходзіў цвярозы.

Дару елку і  бярозу, каб малады хадзіў цвярозы.

Дару грошы з-пад бярозы, каб мужык прыходзіў дадому цвярозы.

Дару вадою, каб быў  толькі з сваею і  не пераблытаў з чужою

Дару збанок вады, каб разумны быў малады.

Дару табе вазу, каб не біўся ні разу.

Дару шматок ваты, каб заўседы быў багаты.

Дару бярозавую ветку, каб малады мачадую цалаваў як кветку.

Дару віламі, каб ніколі не быў з рагамі.

Дару бутэльку віна а, каб жонка была толькі адна.

Дару табе вудзіла, каб жонка гуляць не хадзіла.

Дару вярбою, каб малады неза другою.

Дару гарбату, каб мужык не быў рагаты.

Дару гарох каб мужык жонку бярог.

Дару бутэльку гарэлкі, каб мачады заўседы мыў талеркі.

Дарую грошы, каб малады быў харошы.

Дару грошы з-пад падрубы, каб малады маладой даў буські ў губы

Дару грошы з-пад падрубы, каб малады да маладой не быў грубы

Дару грошы, каб цесць быў харошы, дару гарбату, каб

меў цёшчу багату.

Дару грошы мяты, каб  малады не хадзіў рагаты.

Дару грошы ў трубачку (трубкай), каб малады пацалаваў  маладую ў верхнюю губку.

Дару грушу, каб жонку любіў як душу.

Дару грэбень, каб з работы прыходзіў як трэба.

Дару з цукру гусі і  хачу, каб малады маладой даў бусі.

Дару вагон грэчкі, каб малады касіў, а на другі год на хрысціны запрасіў.

Дару дойкаю, каб не жыў (не спаў) з чужою жонкаю.

Дару дайніцай, каб не заглядаў пад чужыя спадніцы.

Дару дайніцаю, каб часцей быў пад спадніцаю.

Дару табе дзеркача, каб цешча купіла «Масквіча».

Дару дзесятку, каб малады маладую пацалаваў у пятку.

Дару воз дроў, каб малады з работы шоў дамоў. Дару дубок, каб малады на маладую не тачыў зубок. Дару дугою (замок з дугою), каб малады не гуляў з другою. Дару дугой (лазой), каб малады не бегаў (не летаў) за другой.

Дару дугою, каб ноччу не даваў жонцы спакою.

Дару табе дугу, каб расказваў жонцы ўсе як па духу.

Дару дукаты, каб мужык пільнаваўся хаты.

Дару дукаты, каб не ганяў жонку вакол хаты.

Дару дукаты, каб зяць не ганяў цешчу кругом хаты.

Дару табе сажалку жаб, каб не глядзеў на чужых баб.

Дару жар-пціцу, каб малады любіў маладзіцу.

Дару замок, каб не хадзіў да дзявок.

Дару запалкі, каб малады ставіў добрыя палкі.

Дару зерне, каб муж быў верны.

Дсіру інстурментам, каб ніколі не плаціў аліментаў.

Дару кавалак хлеба з цеста, каб малады пацалаваў цесця.

Дарую дзве белыя казы, каб у твае жонкі  не было слязы.

Дару кальцом, каб малады быў малайцом

Дару капейку, каб малады не цягнуў з горла  гарэлку.

Дару капейку, каб радзеій  заглядаў у бутэльку.

Дару капейку, каб усе прыносіў у сямейку.

Дару капустаю, каб не была жонка распустаю.

Дару капусту, каб малады маладую не пускаў у распусту.

Дару капустаю, каб твая жонка была заўседы тлустаю.

Дару качан кстусты, каб малады не быў тлусты.

Дару карзіну, каб бегаў замест жонкі па магазінах.

Дару карою, каб малады не хадзіў за другою.

Дару спічкі, каб малады маладой  не даваў фічкі.

Дару шклянку (кошык, жменю, вядро) суніц, каб не хадзіў да чужых маладзіц.

Дару стаканам, каб мужык хадзіў прыбраны.

Дару стаканы, каб не бегаў у рэстараны.

Дару сякеру, каб зрабіў сабе кватэру.

Дару сякеру, каб жонка варыла вячэру.

Дару сялёдку, каб мужык не бегаў па водку.

Дару сярпок, каб не хадзіў да чужых жапок.

Дару тарэлкі, каб не цягнуўся да гарэлкі.

Дару торт, каб малады не быў як чорт.

Дару трубкаю, каб жонка заўсёды была любкаю.

Дару ліст фанеры, каб да жонкі не цапляліся кавалеры.

Дару свіны хвост, каб не чапаў жончыных кос.

Дару бутэльку «хершы», каб жаніх прыязджаў дацешчы.

Дару маладому цагліну, каб за год пабудаваў хаціпу.

Дару цагліну, каб цесць малсадому купіў машыну.

Дару кавалак цеста, каб малады пацалаваў цесця.

Дарую цёрку, каб мужык слухаўся жонку на пяцерку.

Дару цыбулю, каб малады не любіў другую.

Дчрг цыбу.но, ксіб маіады тпіашваў маладую.

Дару цыбуляю, каб не  пагражаў цешчы дуляю.

Дару чайнік, каб быў у хаце начальнік.

Дару табе ячменем, каб у цешчу не кідаў каменем.

МАЛАДОЙ I МАЛАДОМУ

Дару абразам, каб жылі да смерці разам.

Дару абрус вам новы, каб былі вы здаровы.

Дару  агурок, каб сын рос як дубок.

Дару агурочкі, каб былі добрыя дочкі.

Цару вам  адзяяла, каб жонка мужа не раскрывала.

Дару акрайчык, каб быў сын Мікалайчык

Дару аладкаю, каб жонка была гладкаю.

Дару вам аленя, каб мелі дочку Алену, і мядзведзіка, каб мелі сына Федзіка.

Дару дзве анучы, каб усе жыццё былі ў кучы

Дару аўса  дзве жмені, каб грошай  было поўныя кішэні.

Дару жыта багата, каб сыноў была  поўная хата.

Дарым вам баксамі, каб дзеці не былі плаксамі.

Дару грошы і меду бачок, каб быў сын і восем  дачок/

Дару бліны, каб не было ругні.

Дару залатую бочку, каб мачадым мець кожны год па сыночку.

Дару вам залатую бочку, каб было   ў вас сямера сыночкаў  і адна дочка

Дару вам бочак, каб нарадпўся сыночак.

Дару меду бочку на сына і дочку

Дару бочкі, каб дзеткі былі моцныя як дубочкі.

Вось вам падушка на бочку, каб была першая дочка.

Вось у падаруначак бочка, каб першая была дочка.

Дару вам булаўку, каб не жылі пад лаўкай.

Дару вам булку, каб  не забывалі матульку.

Дару булачку, каб дачка была Нюрачка.

Дарую бульбы падолле, каб было дзяцей застолле.

Дару бумажкаій, каб жыццё  маладых не было цяжкім.

Дарую буракоў, каб не радзілі дуракоў, а радзілі хлопчыкаў —маракоў і летчыкаў.

Дару лісточкі бурачкоў, каб нас не лічылі за дурачкоў.

Дару бутэльку, каб сям ‘я была велька.

Дару карову і рабога бычка, каб не засталіся без малачка.

Уважаемые молодожены и их родители! Внесите маленькую изюминку в свою свадьбу. Закажите  для себя и своих гостей экскурсию в день свадьбы на 2-3 часа ,  в радиусе 30 км. от  Минска. Ваша фотосессия  проидёт куда интереснее. Смена пейзажей, дорог, памятников, да ещё с многочисленными друзьями и любимыми родственниками – что может быть приятней в этот день.  А экскурсовод поможет узнать свой край. Турфирма  Myland  поможет Вам разработать индивидуальный  маршрут экскурсии.

Заказать экскурсию или тур по Минску и Беларуси: